شگفتی های اعداد
در ریاضی وقتی تصوری از اعداد به ذهن بیاید اولین تصور اعداد ....3 و2 و 1 هستند که به اعداد طبیعی معروفند.
اما اعداد دیگری هم هستد:
اعدادمثلثی:

0
|
00 0
|
000 00 0
|
0 0 0 0 0 0 0 0 0 0
|
ایجا 10تا نقطه هست. (بشمار) پس 10 یک عدد مثلثی است.
حالا ببینیم چه طور اعداد مثلثی را بسازیم: اولی یک نقطه دارد
دومی شکل 3 نقطه دارد( 2نقطه اضافه شد):

سومی6 نقطه که طرح مثلث ادامه یابد.( 3نقطه اضافه شد):

چهارمی 10 نقطه دارد ( 4نقطه اضافه شد):

پس ترتیب عددها 1, 3, 6, 10. ام انچه جالب است تریب مجموع عددهاست ببینید
| |
1 |
| 1 + 2 |
= |
3 |
| 1 + 2 + 3 |
= |
6 |
| 1 + 2 + 3 + 4 |
= |
10 |
سوال 1. 10 عدد از سری اول اعداد مثلثی را بنویسیم..
1, 3, 6, 10, 15, 21, 28, 36, 45, 55.
اگر نگاه کنید با نظم خاصی بین دو هر دو عدد اختلاف است.
نوشتن این اعداد میتوان از فرمول زیر استفاده کرد و چندمین عددمثلثی را حساب کرد.
مثلا یازدهمین عدد مثلثی چه عددی است؟: عدد آخر در مجموع =n
66= (1 + 11 )× 2÷11
فرمول چندمین عدد مثلثی 2 / ( n × (n + 1
علامت / یعنی تقسیم
(مثال, اگرn = 4 باشد)اولین ردیف از پایین چند نقطه دارد؟. 5 =(1+4)4/2
نگاه کنید به مثلثی که ارتفاع 4 و پایه 5:

n (n + 1
یعنی تعداد : 4 × 5 = 20
اما وقتی 2 قسمت مساوی شد:

در این صورت فرمول چندمین عدد مثلثی = ( n /2 (n + 1
10=2÷ 20 20 = 4 × 5
نتیجه : n امین عددمثلثی چی است؟نصف آخرین عدد× یکی بیشتر از n امین عدد
مثال :دوازدهمین عدد مثلثی چیست؟ 78=13×6 6=2÷12
روش دوم: 78 = 2 ÷ ( 12×13
مثال. :عدد پنجاهم عدد مثلثی چیست؟.
نتیجه. ما داریم : n = 50. پس n + 1 = 51. در فرمول:
½(50 × 51) = ½(2550) = 1275
مثالm 2. عدد200 امین عدد مثلثی چیست?
½(200 × 201) = ½(40,200) = 20,100
عددهای مربعی:

این مربع 25=5×5
به شکل نگاه کنید:
0 0 0 0
|
0 0 0 0 0 0 0
|
0 00 0 0 0 0 0 0
|
| 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 |

به 1 ما 3 تا اضافه کردیم=4
به 4 ما 5 تا اضافه کردیم=9
به 9 ما 7 تا اضافه کردیم=16
به 16 ما 9 تا اضافه کردیم=25
هر عدد مربعی از مجموع عددهای فرد قبلی درست شده:
| |
1 |
| 1 + 3 |
= |
4 |
| 1 + 3 + 5 |
= |
9 |
| 1 + 3 + 5 + 7 |
= |
16 |
| 1 + 3 + 5 + 7 + 9 |
= |
25 |
عددهای مربعی چه ارتباطی با عددهای مثلثی دارند?

هر مربعی از دو مثلث با رسم قطر ایجاد می شود.
عددهای مثلثی عبارتند: 1 3 6 10 15 21 28 . . .
| 1 + 3 |
= |
4 |
| 3 + 6 |
= |
9 |
| 6 + 10 |
= |
16 |
| 10 + 15 |
= |
25 |
| 15 + 21 |
= |
36 |
یعنی وقتی اعداد مثلثی را دوبه دو جمع کنیم عددهای مربعی را میسازند.
عددهای مکعبی
جالب است که عددهای مکعبی هم داریم.
عددهای مکعبی یعنی عدد3باردر خودش ضرب شود.: 23 = 2 × 2 × 2
علت اینکه مکعب نام دارد ،درحقیقت حجم مکعب =3 n
اینجا عدد4داریم :

| 0 |
0 |
0 |
0 |
| 0 |
0 |
0 |
0 |
| 0 |
0 |
0 |
0 |
| 0 |
0 |
0 |
0 |

-- دراینجا 42 راداریم.=16
در شکل زیر 4 تا 4به توان2 راداریم = 43 = 42×4

-- یعنی مکعب4 یا 4به توان 3 =( 43 )=64
عددها طبیعی متوالی را به توان 3 مینویسیم که اعداد مکعبی را می سازند
| 13 |
= |
1 |
| 23 |
= |
8 |
| 33 |
= |
27 |
| 43 |
= |
64 |
مجموع اعداد مکعبی تا n امین عدد= مجموع اعداد طبیعی 1تا n امین عدد به توان2:
n3 13+ 23 + 33 + ...+ n3= i = (1 + 2 + 3 + . . . + n)2
ببینیم تفاوت مجذور اعداد مثلثی متوالی دوبه دو اعداد مکعبی را می سازند.:
عددهای مثلثی: 1 3 6 10 15 21 28
| 12 − 32 |
= |
23 |
| 32 − 62 |
= |
33 |
| 62 − 102 |
= |
43 |
| 102 − 152 |
= |
53 |
اثبات:
ما در شکل 16 خانه در 4 خانه داریم:43=64

اگرمستطیلی 6×4 را از شکل جدا کرده وبرداریم .

-- به صورت عمودی زیر ان شک قراردهیم که یک طرف آن ضلع 10 شود. :

مربعی 10 در10 داریم که 36 تا کم دارد.

یعنی مجذور6 را نداریم
پس اختلاف مجذور اعداد مثلثی متوالی دوبه دو اعداد مکعبی را می سازند اعدادمکعبی را ساخته است.
وهچنین مجموع اعدا د طبیعی متوالی، به توان2 مساوی مجموع اعداد مکعبی

به ارتباط اعداد توجه کنید که چه اعدادی را می سازند
مجذوراعداد متوالی عددهای متوالی فرد
| 12 |
= |
1
|
| 2(1 + 2) |
= |
1 + 3 + 5 = 9 |
| 2(1 + 2 + 3) |
= |
1 + 3 + 5 + 7 + 9 + 11 = 36 |
| 2(1 + 2 + 3 + 4) |
= |
1 + 3 + 5 + 7 + 9 + 11 + 13 + 15 + 17 + 19 = 100 |
حالا ببینید اگر اعداد فرد متوالی شروع داریم به ترتیب هربار 1 بعد 3و5 وبعد7و9و11 با هم جمع شوند اعداد مکعبی را می سازند.
| 1 |
= |
1 |
| 8 |
= |
3 + 5 |
| 27 |
= |
7 + 9 + 11 |
| 64 |
= |
13 + 15 + 17 + 19 |
نگاه کنید که مجموع اعداد مکعبی 1و8و27و64 می شود100 که مجذور عددمثلثی10 می باشد.
